Państwowa
Inspekcja Sanitarna

Wojewódzka Stacja
Sanitarno-Epidemiologiczna
we Wrocławiu
 
 
UWAGA !!! Sezon na Kleszcze trwa.
 
 

Kleszcze są pasożytami, które egzystują dzięki żywicielowi, jakim jest m.in. jest człowiek. Dojrzałe, zapłodnione samice, by złożyć jajeczka muszą napić się krwi zwierzęcia lub człowieka, których obecność wyczuwają bezbłędnie z niewielkich odległości. Spadają z liści drzew, krzaków lub traw i wczepiają się w skórę. Sam moment przekłucia naskórka i wysysania krwi pozostaje niezauważony, ponieważ wydzielina zwierzęcia działa znieczulająco. Dopiero po 2-3 dniach podrażnione miejsce daje się nam we znaki - zaczyna swędzieć a wypełniony krwią kleszcz powiększa się, przez co staje się lepiej widoczny. W miejscu ukłucia może wystąpić obrzęk, ból, swędzenie, zaczerwienienie.
Najczęstszymi miejscami ukąszenia u człowieka są głowa i uszy , miejsca zgięcia dużych stawów, ręce i nogi, pępek. Niektóre kleszcze są zakażone bakteriami i wirusami wywołującymi choroby, do zakażenia człowieka dochodzi w trakcie ssania krwi przez kleszcza. Najczęściej występujące w Polsce choroby przenoszone przez kleszcze to borelioza i wirusowe odkleszczowe zapalenie mózgu. Obie choroby nie leczone zagrażają niebezpiecznymi dla zdrowia powikłaniami.
Jedynym sposobem uniknięcia przykrych skutków choroby jest zapobieganie.
W tym celu konieczne jest stosowanie kilku prostych zasad.

Należy:

  • nosić odpowiednią odzież w lesie zakrywającą jak najwięcej części ciała;
  • stosować środki odstraszające kleszcze;
  • unikać pobytu w rejonach gdzie często występują zakażone kleszcze;
  • po powrocie z lasu należy zmienić ubranie i wytrzepać odzież – kleszcze często nie od razu wczepiają się w skórę dokładnie obejrzeć całe ciało.

Jeżeli zauważysz ukąszenie, natychmiast delikatnie usuń kleszcza - aby wyciągnąć kleszcza należy go ująć pincetą jak najbardziej z przodu, wystarczająco mocno żeby pinceta się nie ześliznęła i wyciągnąć go prosto, bez kręcenia. Uważaj, by nie zgnieść kleszcza, ponieważ można spowodować wyciśnięcie jego zawartości do ciała. Do kupienia w aptece są specjalne przyrządy do wyciągania kleszczy pozwalające na proste i bezpieczne usunięcie kleszcza w całości bez względu na jego rozmiar.
Smarowanie kleszcza olejem, kremem, masłem lub jego wykręcanie może spowodować wstrzykniecie przez kleszcza jeszcze większej ilości materiału zakaźnego do ciała. Miejsce ukłucia po wyciagnięciu kleszcza należy zdezynfekować
Odkleszczowe zapalenie mózgu
Jest to ostra wirusowa choroba zakaźna, która dotyczy głównie ośrodkowego układu nerwowego. Może mieć różne postacie – od bezobjawowego zakażenia do zapalenia mózgu zagrażającego życiu. Maksimum zachorowań występuje w czerwcu/lipcu i w październiku – czyli z około 4 tygodniowym opóźnieniem w stosunku do aktywności kleszczy.
Okres wylęgania choroby trwa od 2 do 28 dni od momentu ukąszenia. Najczęściej zakażenie jest bezobjawowe. U ok. 30% osób choroba jest objawowa.

Szczepienia
Szczepienia zaleca się osobom przebywającym na terenach endemicznych: zatrudnionym przy eksploatacji lasów, stacjonującemu w lasach wojsku, rolnikom, młodzieży, odbywającej praktyki oraz turystom, uczestnikom obozów i kolonii.
Szczepienie przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu jest zalecane przez Ministerstwo Zdrowia.
Dla zapewnienia odpowiedniego zabezpieczenia niezbędne jest uodpornienie podstawowe przez podanie szczepionki. Żeby szczepionka działała pewnie i długoczasowo, pobudza się układ obronny organizmu do tworzenia ciał obronnych przez trzy etapowe szczepienie. Później podawane jest szczepienie przypominające.
Pierwszą dawkę szczepionki najlepiej przyjąć w wybranym dniu, druga dawkę otrzymamy 1-3 miesiące później, a trzecią dawkę 5 miesięcy po dawce drugiej. Aby uzyskać odporność przed sezonem aktywnosci kleszczy, który rozpoczyna się na wiosnę, najkorzystniej jest podać pierwszą i drugą dawkę w miesiącach zimowych.
Co trzy lata warto przyjąć jedno szczepienie przypominające. Przed zaszczepieniem należy skonsultować się z lekarzem!
Szczepienia przeciwko odkleszczowemu zapaleniu mózgu można wykonać w Wojewódzkiej Stacji Sanitarnio – Epidemiologicznej we Wrocławiu

Borelioza
Jest to przewlekła choroba bakteryjna przenoszona przez kleszcze, która przebiega z różnymi objawami narządowymi w kolejnych okresach choroby. Chorobę wywołują krętki z grupy Borrelia. Choroba nie przenosi się z człowieka na człowieka.
Zachorowania występują zwykle w miesiącach letnich - od kwietnia do października. Na zachorowanie narażeni są mieszkańcy, turyści, pracownicy leśni - na terenach gdzie stwierdzono zakażone kleszcze.
Objawy kliniczne są różne w zależności od czasu trwania choroby. Charakterystycznym objawem I okresu są zmiany skórne w postaci rumienia (zaczerwienienia skóry), które występują w ciągu miesiąca w miejscu ukłucia przez zakażonego kleszcza. Zmianom skórnym może towarzyszyć świąd, bóle mięśni, stany podgorączkowe, niekiedy powiększenie węzłów chłonnych. W drugim okresie choroby - w kilka tygodni lub miesięcy od ukąszenia, występują objawy narządowe. Zwykle dotyczą układu ruchu (stawów) i układu nerwowego. Objawom ogólnego złego samopoczucia mogą towarzyszyć napadowe bóle stawowo-mięśniowe, porażenia nerwów rdzeniowych, czaszkowych (często nerwu twarzowego), objawy oponowe i mózgowe. Mogą występować także zaburzenia rytmu serca. W III okresie, który występuje po kilku miesiącach lub latach objawy choroby przybierają formę zmian przewlekłych. Występują przewlekłe zmiany skórne, np. zanikowe zapalenie skóry i atrofia palców stóp, destrukcyjne zmiany zapalne stawów oraz przewlekłe zespoły neurologiczne.

Borelioza (borelioza z Lyme) – oznaczanie w surowicy krwi specyficznych przeciwciał IgM i IgG metodą ELISA i Western- blot. Rozpoznanie boreliozy wymaga dwuetapowej diagnostyki. W pierwszej kolejności wykonujemy test immunoenzymatyczny ELISA. Przy uzyskaniu wyniku dodatniego bądź wątpliwego należy z tej samej próbki krwi wykonać oznaczenie metodą Western- blot (test potwierdzenia).
Badanie ELISA wykonuje się w celu wykrycia w surowicy krwi specyficznych przeciwciał klasy IgM i IgG przeciw bakteriom Borrelia sp. Przeciwciała IgM u większości chorych pojawiają się po 3-4 tygodniach od zakażenia, natomiast IgG po 4-8 tygodniach i utrzymują się przez wiele lat. Badanie metodą Western-blot stanowi test potwierdzenia dla wyników wątpliwych i dodatnich uzyskanych metodą ELISA.

Borelioza (choroba z Lyme) jest chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterię Borrelia. Istnieje wiele gatunków Borrelia rozpowszechnionych na całym świecie mogących wywoływać boreliozę. Do zakażenia dochodzi na skutek ukłucia człowieka przez kleszcza. Borelioza objawia się przede wszystkim charakterystyczną zmianą skórną tzw. rumieniem wędrującym. Pojawia się on zwykle po kilku dniach, nie koniecznie w miejscu ukłucia. Jednakże może on zostać niezauważony bądź też nie pojawić się wcale (do 70% przypadków). Objawom skórnym mogą towarzyszyć objawy pseudogrypowe takie jak zmęczenie, złe samopoczucie, bóle mięśniowe i stawowe. Niestety bakteria może atakować także różne ważne narządy w organizmie człowieka. Mogą wystąpić obrzęki i bóle stawów, zwłaszcza stawów kolanowych i łokciowych. W przebiegu choroby może dojść do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego (neuroboreliozy) co manifestuje się zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, sztywnością karku, porażeniem nerwów, zaburzeniami czucia, zapaleniem mózgu. Borrelia może atakować także mięsień sercowy co prowadzi do zaburzeń rytmu serca, kardiomiopatii.

Borrelia w kleszczu- badanie obecności bakterii Borrelia w kleszczu metodą immunochromatograficzną. Do badania należy dostarczyć kleszcza w suchym pojemniczku nie później niż 48 godzin od jego usunięcia z ciała. Jeśli zajdzie taka potrzeba kleszcza należy przechowywać w temperaturze lodówki.

Uwaga:

  • Nie każdy kleszcz jest nosicielem boreliozy
  • Nie zawsze ukłucie przez zarażonego kleszcza spowoduje boreliozę
  • Nie wszystkie ukłucia kleszcza są przez pacjentów zauważone
  • W przypadku pojawienia się typowych objawów boreliozy w postaci rumienia wędrującego należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza
  • Diagnostycznie wiążące – stanowiące podstawę do rozpoczęcia terapii są wyniki badań poziomu przeciwciał przeprowadzone z krwi pacjenta metodami ELISA i testem potwierdzającym Western-blot (zgodnie z rekomendacjami diagnostycznymi boreliozy)
  • Przeciwciała pojawiają się u człowieka ok. 4-6 tygodni po ukłuciu przez kleszcza.

Nie ma specyficznej profilaktyki - nie wynaleziono dotąd szczepionki przeciw boreliozie.


 
URZĄD PAŃSTWOWA ISPEKCJA SANITARNA
- KIEROWNICTWO
- MISJA
- AKTUALNOŚCI
- ORGANIZACJA URZĘDU
- KARIERA
- KONTAKT
- GŁÓWNY INSPEKTOR SANITARNY
- PWIS
- MAPA STRONY
- POLITYKA PRYWATNOŚCI
- BIP